Özellikle son yıllarda yetişkinlerin de hobi olarak yaptıkları yapbozlar - yani puzzlelar- aslında çocuklar için hobiden öte değer taşıyor. Yap- boz yaparken kullanılan birçok beceri, hem akademik hem de sosyal anlamda problem çözme becerilerini de geliştiriyor.

Nasıl?

Yap-boz yaparken kullanılan beceriler;

  • Planlama,
  • Sıralama,
  • Düzenleme,
  • Alternatifli düşünme ve alternatifleri değerlendirme,
  • Uygun olan ve olmayanı ayırt etme,
  • Renk, şekil, desenden ipucu yakalayıp yorumlayabilme,
  • Bütünü oluşturan parçaları tek tek tanıma ve bu parçalar arasında, bütün olması için gereken ilişkiyi kurma olarak sıralanabilir.

Tüm bu beceriler, art arda veya karışık olarak kullanıldığında da yap-boz, günlük hayatta karşılaştığımız birçok durumda kullandığımız becerileri hatırlatıyor. Yap-bozun çocukların bu becerilerinin gelişmesine katkıda bulunması da kaçınılmaz bir hal alıyor. İster bir matematik problemi olsun - planlama, ipuçlarını tarama, değerlendirme, sonuca gitme-, ister günlük hayatın içinden bir problem olsun, -sorunu tanımlama, alternatifleri görme, değerlendirme ve en uygununa karar verme- düşünüldüğünde yap-bozların etkisi daha da açığa çıkıyor.

Yap‐boz alırken...

  • Çocuğunuzun gelişim dönemini ve becerilerini mutlaka göz önünde bulundurun. Kolay gelebilecek türlerle başlayıp, çocuğunuzun beceri ve gelişimine göre daha çok parçalı veya karmaşık desenli yap-bozlara geçebilirsiniz.
  • Çocuğunuz ilk defa deniyorsa, yardım ederek başlayabilirsiniz. İlk seferde yapmakta zorlanır veya reddederse, daha az parçalı ya da belirgin desenli bir yap-bozla tekrar

-ancak zorlamadan- deneyebilirsiniz.

  • Özellikle motor gelişimde - el, parmak kullanma- belirgin sıkıntınız varsa, yap-bozları mutlaka bu sıkıntıyı gözeterek alınız.
  • Yap-bozlarda yer alan desenlerin çocuğun ilgisini çekebilecek, parça ayrımlaştırmasını kolaylaştıracak desenler olmasına özen gösterin.
  • Yap-bozların resimlerinden, parçaları bir araya getirirken, hikâye kurma etkinliği olarak da yararlanabilirsiniz. Her parça yerleştirildiğinde, resim üzerinden sohbet ederek, anlatım ve ifade becerilerini de geliştirebilirsiniz.
  • Bir süre sonra çocukların yap-bozları ezberlediklerini görebilirsiniz. Böyle durumlarda bilmeliyiz ki, becerileri daha da geliştirme ve yeni bir tane edinme zamanınız gelmiş demektir...

Seçil Akaygün Cüntay

Uzman Psikolojik Danışman