2 yaş dönemi, çocukların etrafı gözledikleri, olan bitenleri takip ettikleri, ancak daha çok kendilerine dönük yaşadıkları bir dönemdir. Bu dönemde çocuklar, "ben" kavramlarını geliştirirler ve hayatın içindeki tüm durumlarda, bu yeni kazandıkları "ben" özelliğini ortaya koymaya çalışırlar. Böylece, hayatın içindeki tüm tecrübeleri kendilerini ve benliklerini geliştirmeye yöneliktir.

Empati yeteneği, doğuştan bile getirildiğine inanılan bir özellik olarak, aslında her yaş grubunda belirli bir ölçüde vardır. Empati becerisi sayesinde çocuklar ve yetişkinler,

‐karşı tarafın ne hissettiğini,

‐içinde bulunduğu durumu anlayabilir,

‐kendisinin bulunduğu durumu test edebilir,

‐Sorun çözerken karşı tarafın durumunu da gözetir.

2 yaş çocukları ise, empati yeteneğini bu dönemde sergileyemedikleri için sıklıkla yaşıtlarıyla sorun yaşayabilirler. Ancak bu durum zaman ilerledikçe aşılır. Çocuklar tercih yapmaya ve bazı arkadaşlarını diğerlerine tercih etmeye başlarlar. Bu şekilde de daha sağlıklı arkadaşlıklar kurar ve sosyal becerilerini geliştirirler. Sıkı dostlukların sayısı ve kalitesi çocuk büyüdükçe artar, küçük yaşlardaki arkadaşlık ilişkileri ise, kendinden başkalarının varlığını da anladıkları, paylaşımı öğrenmede ilk adımların atıldığı, ikili ilişki kurma deneylerinin yapıldığı bir dönemdir.

Önce ben!!

2 yaş çocuğu "ben" kavramını geliştirirken, her şeyi kendi yapmak ister. Kendi yemeğini kendi yemek, yetişkinlerin elini tutmadan yürümek, montunu kendi giymek ister. Tüm bu işleri yaparken de diğer bireylere pek izin ve fırsat tanımaz. Bu dönemde çok yoğun görülen "benmerkezcilik" sosyal ilişkilere de yansır.

Çocukların bu dönemde kurdukları ilişkilerin özellikleri

*Bu yaş çocukları sembolik oyunlarla oynar.

*Oyunların çoğu iş birliğine dayanmayan paralel oyunlardır

*Birbirlerinin duyguları hakkındaki anlayışları çok azdır.

*Oyun oynayan diğer çocukları izlerler

*Birbirlerinin oyuncağını alırlar

*Etraftaki nesnelerle oyun oynamak üzerine odaklıdırlar.

*Dolayısı ile 2 yaş çocuklarının arkadaşlık ilişkileri kısa sürelidir.

*Oyunlardaki kurgu çok karmaşık değildir.

*Oyun oynarken uzun uzun kendi kendine konuşabilirler.

*Kendiliğinden rol alarak, basit drama ve taklit oyunları oynarlar.

*İki çocuğun da "ben" kavramını önde tutma eğilimlerinden dolayı sürtüşmeler çıkabilir.

*Çıkan sürtüşmeler kısa sürse de ana konu kimin önce yapacağı, kimin neyle oynayacağı üzerinedir.

Paylaşmayı öğrenmek...

Bu yaş çocuklarının oyunlarında göze çarpan ben odaklılık yaşın gelişim normlarına uygun bir davranıştır. Ancak yine de paylaşım, sıra bekleme, gibi davranışların anne babalar tarafından seçilecek uygun oyunlarla desteklenmesi önemlidir.

Bunlardan en önemlisi, erken dönemlerde dahi anne ve babanın bebekle güvenli bir ilişki kurarak, dış dünya hakkında fikir vermeleridir. İhtiyaca cevap verme, iletişim kurma, çocuğun ihtiyaç ve isteklerinin farkında olma gibi durumlarla ebeveynler, çocuğun sosyalleşmesine büyük rol oynarlar. Yaş ilerledikçe, çocuğun diğer insanlarla kurduğu ilişkilerdeki tavrını, davranışlarını, durumunu belirleyen de çocuğun anne babasıyla kurduğu ilk ilişkilerden öğrendiği önemli ipuçlarıdır.

Diğer yardımcı olabilecek davranışlar ise;

  • Ev ortamında farklı paylaşım durumları yaratmak
  • Anne baba çocuk arasında paylaşıma dayalı oyunlar ve etkinlikler yapmak
  • Kısa süreli ancak iki kişinin oynayabileceği oyunlar seçmek,
  • Tek kişilik oyunları da beraber oynamak (kule yapmak gibi),
  • Sırayla oynamak kavramını yavaş yavaş geliştirmek,
  • Arkadaşlarını dokunarak ve "cici" dedirterek sevmek,
  • Kendisinin sevilmesine de izin vermek,
  • Arkadaşları ile birlikte olduğunda çeşitli oyunlar sunarak, seçenekleri arttırmak, böylece paylaşamama ihtimalini azaltmak önemlidir. Bu şekilde çocuk diğer bireylerin de varlığını hatırlamış olur.

Seçil Akaygün Cüntay

Uzman Psikolojik Danışman